شما اینجا هستید

فرهنگی » اقتصاد، مهمترین عامل کاهش مطالعه

گروه فرهنگی- محمد عرفان رفیعی

هفته کتاب و کتاب خوانی از روز شنبه ۲۴ آبان ماه آغاز و امروز ۳۰ آبان ماه در آخرین روز از این هفته قرار داریم.
در آخرین روز از هفته کتاب و کتاب خوانی، خبرنگار «وطن روز» به سراغ کمال طباطبایی و علی بوذری رفته تا این هفته فرهنگی را از نگاه دو تصویرگر بررسی و آراء و نظراتشان را درباره اهمیت هفته کتاب و کتاب خوانی جویا شود.
کمال طباطبایی متولد سال ۱۳۴۸ در تهران و فارغ التحصیل ارتباط تصویری از دانشگاه هنر تهران است. وی فعالیت حرفه ای خود را از دهه ۷۰ آغاز و طی دو دهه فعالیت مستمر، تصویرگر بیش از ۴۰ کتاب در حوزه کودک و نوجوان بوده و همچنین فعالیت گسترده ای در مطبوعات داشته است.
علی بوذری نیز تصویرگر و پژوهشگر حوزه گرافیک، متولد ۱۳۵۷ تهران و فارغ التحصیل طراحی گرافیک از دانشگاه تهران است. وی همچنین دارای دکترای پژوهش هنر از دانشگاه اصفهان است. بوذری فعالیت حرفه ای خود را از سال ۱۳۷۸ و با تصویرسازی کتاب «ما همه سهمی از زمین هستم» آغاز و در مدت دو دهه فعالیت مستمر تصویرگر بیش از ۵۰ جلد کتاب به زبان فارسی و فرانسوی بوده و جوایز معتبری نیز از جشنواره‌های اسپانیا، ایتالیا، کرواسی و…دریافت کرده است.

در ابتدای گفت‌وگو علی بوذری در خصوص اهمیت کتاب و کتاب خوانی به خبرنگار «وطن روز» گفت: اهمیت کتاب و کتاب خوانی در پرورش ذهن کودک است. وقتی در مورد کتاب صحبت می کنیم، در مورد آموزش کودکان صحبت می کنیم و این‌که چطور با جهان پیرامون خود آشنا می‌شوند و چطور اطلاعات مفید زندگی را از کتاب می آموزند؟ اگرچه کتاب هیچ‌گاه به تنهایی کافی نیست اما یکی از ابزار بسیار مهم در رشد کودکان است و منظور از رشد، رشد ذهنی و تربیت سلیقه بصری آنان است. یکی از بهترین آموزش های اولیه در مورد کودکان، کتاب های تصویری است که از ۰ تا ۳ سال را شامل می شود. این کتب تصویری مفاهیم بسیار زیادی به کودکان منتقل می‌کند. از مفاهیم پایه تا مفاهیم پیچیده و حتی مسائل فلسفی را می توان از طریق کتاب های تصویری به کودکان آموخت و از مهمترین اتفاقات زندگی در روند رشد کودک به شمار می‌روند.
کمال طباطبایی نیز در پاسخ به این پرسش گفت: می توان پاسخی کلیشه‌ای به این سوال داد که سالهای سال تکرار می شود و درست هم هست اما من ترجیح می دهم سکوت کنم و فقط بگویم کتاب باعث می شود شما بال در آورید و به پرواز درآیید.
طباطبایی در ادامه به موضوع کاهش سرانه مطالعه و عوامل آن در کشور اشاره کرد و گفت: موضوع کاهش سرانه مطالعه در کشور دلایل بسیار زیادی دارد. اقتصاد، یکی از علل مشخص آن است ولی می توانم اضافه کنم که در ایران پرستیژ درست تعریف نشده است. گاهی برای یک نفر سوار شدن بر یک اتومبیل گران قیمت بسیار پراهمیت تر از تحقیقات محقق علوم انسانی است و تا وقتی این نگاه عوض نشود کفه ترازو به نفع اتومبیل گران قیمت است، نه کتاب و کتابخوانی.
علی بوذری نیز معتقد است: این‌که عوامل بسیار زیادی در خصوص کاهش سرانه مطالعه وجود دارد و اولین و مهمترین آن بحث همیشگی اقتصاد است، موضوع مورد اشتراک همه کارشناسان و مسئولین این حوزه است؛ اما یکی دیگر از عوامل کاهش سرانه مطالعه در کشور موضوع «آموزش» است. این که چقدر ما از ابتدا تلاش کرده ایم تا مفهوم کتاب و کتاب خوانی را به فرزندان خود آموزش دهیم. چقدر سیستم آموزشی ما به کودکان در مراکز آموزشی کمک می کنند تا با کتاب آشنا شوند و در آن ها انگیزه ایجاد کنند. به نظر من کتاب خواندن یک نیاز است و این نیاز لازم است از کودکی در فرد ایجاد و با لذت مطالعه و دانستن از طریق کتاب آشنا شود. مسئله سوم این‌که چقدر ما نسبت به موضوع رسانه آشنایی داریم. در گذشته کودک با دو رسانه کتاب و تلویزیون رو برو بود. اما امروزه کودک با بمباران رسانه‌ای رو به رو است که مشخص نیست چه تعداد از این تولیدات به ضرر کودک است و چه تعداد به روند رشد کودک کمک می کند؟ امروزه پدر و مادر ها در مواجه با شرایط شغلی فرصت رسیدگی به فرزندان را ندارند تا آن ها را با مفاهیم صحیح اجتماعی-فرهنگی آشنا کنند و با در اختیار گذاشتن ابزار رسانه‌ای نا مناسب مثل: تبلت، باعث می شوند تا کودک نیاز به مطالعه را از طریق اطلاعات بی فایده رفع کند و این عوامل باعث کاهش سرانه مطالعه در نسل جوان کشور می‌شود.

وی در ادامه به نقش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ترویج کتاب و کتاب خوانی در کشور و همچنین به مباحث حمایتی این وزارتخانه در خصوص عوامل تولید کتاب اشاره کرد و گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با توجه به جایگاه مهم و تصمیم گیرنده اصلی فرهنگ و هنر در کشور می تواند نقش بسیار مهمی ایفا کند؛ اما مسئله اینجا است که اکنون نشر کتاب در ایران با بحران رو به رو شده است و این بحران در چند دهه گذشته ایران بی سابقه است، به طوری که قیمت تولید کتاب بسیار بالا است، همینطور قیمت بالای کاغذ نیز باعث این رکود شده است. این عوامل اقتصادی باعث شده که علاقه مردم نسبت به کتاب و کتاب خوانی کاهش پیدا کند و در مقابل، این کاهش علاقه باعث شده که بسیاری از ناشران، تصویرگران، نویسندگان و مترجمان کتاب با بی کاری فاحشی رو به رو شوند که در چند دهه گذشته بی سابقه بوده و اینجا است که نقش وزارت ارشاد بسیار با اهمیت است تا با حمایت خود باعث شود، چرخه تولید کتاب از بین نرود. اما منظور از حمایت در صحبت من، حمایت مالی نیست، بلکه ایجاد فضای شغلی در خصوص چرخه نشر است. به این ترتیب که با بستر سازی برای نویسندگان و خالقین فضایی فراهم شود تا بتوانند فعالیت کنند و این موضوع برای این قشر بسیار جذاب تر است تا اینکه وزارت ارشاد بخواهد با مبالغ ناچیزی نقش خود را توجیه کند.
کمال طباطبایی نیز در خصوص نقش وزارت ارشاد معتقد است: وزارت ارشاد اگر بتواند بستر های حمایتی خود را از تولید کتاب های فرهنگی فراهم کند بزرگترین حمایت است و همچنین در مقابل به نظرم اگر بخش ممیزی را از این وزارت خانه حذف کند می تواند در تولید کتاب و ایجاد انگیزه برای نویسندگان نقش به سزایی ایفا کند.
وی در خصوص راهکار های پیشنهادی اش برای برون رفت از کاهش سرانه مطالعه به خبرنگار«وطن روز» گفت: سبد خرید مردم متاسفانه این روز ها خالی از ارزاق حیاتی شده که این موضوع دردناک آنقدر دلخراش است که به عقیده من دیگر نمی شود برای سبد فرهنگی آنها نظری ایراد کرد.
اما علی بوذری در این خصوص معتقد است: کتاب باید بخشی از زندگی مردم باشد. همانطور که غذا و پوشاک و سرپناه از نیازهای جدی انسان به شمار می‌رود،  کتاب نیز باید جزئی از نیازاهای مردم قلمداد شود و این موضوع نیاز به سیاست گذاری دراز مدت دارد. این موضوع باید از مهد کودک ها با در اختیار گذاشتن کتاب های مفید و خاص سن کودکان ما آغاز شود. همچنین در بحث راهکار باید به موضوع تبلیغات در صدا و سیما نیز اشاره کرد. متاسفانه هیچ برنامه مشخصی در این خصوص تاکنون تولید نشده به طوری که پدید آورندگان و خالقین آثار مکتوب، فضایی برای ارائه صحبت های خودشان در خصوص اثر و معرفی آن نداشته و این معضل بزرگی در خصوص آشنایی و معرفی کتاب در ایران است.
علی بوذری در پایان گفتگو و به عنوان صحبت آخر به خبرنگار «وطن روز» گفت: صحبت آخر من، در قبال پتانسیل بسیار بزرگ «تصویرگری» در ایران است که متاسفانه در ایران آنچنان که باید و شاید از این چهره ها نمی توانیم بهره مند شویم، اما، جهان این بزرگان را ستایش می کند و هر روز شاهد موفقیت یکی از این عزیزان در جشنواره های معتبر جهانی هستیم اما متاسفانه در ایران چاره ای جز تاسف نداریم که به هرحال امیدوارم با رویکرد تازه ای نسبت به این تصویرگران باعث شکوفایی صنعت نشر در سطح جهانی شویم. زیرا ایران پتانسیل تولیدات برجسته فرهنگی-هنری در سطح جهانی را دارد.
کمال طباطبایی نیز در پایان گفتگو مطرح کرد: با حذف ممیزی می‌توان زمینه های حضور بیشتر کتاب در زندگی را بیشتر کنیم، انسان خود می‌تواند مراقب افکار خود باشد و کتاب های خوب و راه خوب را پیدا کند.

 

استفاده از خبر با ذکر منبع بلامانع است

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری، تحلیلی وطن روز