شما اینجا هستید

اقتصادی » تامین معیشت با عقب گرد به گذشته

گروه اقتصادی- نفیسه زمانی نژاد

تأمین کالاهای اساسی برای ۶۰ میلیون نفر در قالب کارت‌های الکترونیکی وتحت عنوان کالابرگ از طرح‌هایی است که اخیراً در راستای کمک به گذران معیشت مردم ،توسط کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس تکمیل و برای طرح در صحن به هیئت‌رئیسه ارسال‌شده است. به گزارش «وطن روز»، تورم، رکود اقتصادی، کرونا، نرخ دلار و تحریم‌ها شرایطی را به وجود آورده اند که این روزها بخش قابل‌توجهی از مردم در تأمین کالاهای اساسی خود با مشکلات فراوانی روبرو شده‌اند .
به‌این‌ترتیب  جمعی از نمایندگان مجلس به یک‌فوریت طرح تأمین کالاهای اساسی رای داده‌اند که بر اساس آن دولت مکلف شد کالابرگ هایی را در اختیار مردم قرار دهد و در این مقطع مشکلات معیشتی مردم را برطرف کند. این طرح یک‌فوریتی پس از مدت‌ها بحث و بررسی در کمیسیون برنامه‌وبودجه مصوب شد.
گفتنی است بحث کوپن یا کالابرگ الکترونیکی از تابستان سال ۱۳۹۷ از سوی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی مطرح و قرار بود کالاهای اساسی در قالب وجه نقد یا کوپن الکترونیک تأمین شود در اواخر همان سال نیز کمیسیون تلفیق مجلس ،بازگشت دوباره کوپن الکترونیکی را تصویب کرد، اما با اعلام وزارت صنعت، معدن و تجارت مبنی بر اینکه کالای اساسی به‌اندازه کافی در کشور وجود دارد این طرح متوقف شد که در شرایط فعلی باوجود مشکلات معیشتی مردم ، طرح کالابرگ دوباره بررسی و توسط نمایندگان مجلس رای آورد. با مصوبه کمیسیون برنامه‌وبودجه، قرار بر آن شده است که ۳۰ هزار میلیارد تومان از محل بند «و» تبصره ۲ و محل تبصره ۱۴ برای کالاهای اساسی اختصاص یابد.

*طرح کالا برگ در نیمه دوم امسال اجرا می شود

همان‌گونه که اشاره شد کلیات طرح مجلس، برای توزیع کالاهای اساسی با استفاده از کالابرگ در بین خانوارهای کشور بخصوص خانوارهای کم برخوردار، تصویب و با استقبال کارشناسان و مراکز پژوهشی مواجه شده است، ولی موضوع قابل‌تأمل جزئیات و نحوه تأمین مالی این طرح، است.
بر اساس جزئیات طرح مذکور که در کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس به تصویب رسیده دولت مکلف است، به‌منظور تأمین بخشی از نیازهای معیشتی خانوارهای کشور، به‌ویژه خانوارهای کم برخوردار، در ۶‌ماهه دوم سال ۱۳۹۹ و به‌صورت ماهیانه، نسبت به تأمین و پرداخت یارانه اعتبار خرید به هر فرد ایرانی شناسایی‌شده در طرح معیشت خانوار از طریق واریز اعتبار به کارت یارانه نقدی سرپرست خانوار اقدام نماید.
به گفته حاج‌بابایی نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی در حال حاضر حدود ۶۰ میلیون نفر از کارت معیشت برخوردار هستند و ما از این طریق با این افراد در ارتباطیم. براساس این طرح اعتباری برای افراد در نظر گرفته می شود تا به واسطه آن بتوانند کالاهای اساسی مورد نیاز خود را تهیه کنند. این افراد به دو گروه ۲۰ میلیونی و ۴۰ میلیونی تقسیم خواهند شد که گروه اول افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی هستند که البته ۷ میلیون از این آمار نیز تحت پوشش هیچ سازمانی قرار ندارند. هر فرد با دریافت اعتبار ۱۲۰ هزارتومان می تواند این اعتبار را در راستای تهیه کالاهای اساسی خود خرج کند. همچنین برای کارمندان و حقوق بگیران که گروه ۴۰ میلیونی را تشکیل می‌دهند نیز نصف این اعتبار پرداخت خواهد شد. لازم به ذکر است که این طرح هیچ ارتباطی با یارانه ها، ارز دولتی ۴۲۰۰ تومانی و دیگر طرح های کمک معیشتی ندارد.
با این اوصاف مشمولان این طرح افرادی هستند که معیشت آن‌ها با سختی روبه‌رو شده است. آنچه واضح است آنکه باوجود تورم فزاینده ، پرداخت چنین مبالغی ،گره‌ای از زندگی اقشار ضعیف نمی‌گشاید ولی به‌هرحال ، حمایتی بسیار کوچک است که بخش اندکی از مخارج را پوشش می دهد.

*بایدها ونبایدهای طرح کالا برگ

واضح است که طرح ارائه کالابرگ به مردم مانند هر طرح دیگری با واکنش‌ها وباید نبایدهای زیادی همراه است .برخی بر این اعتقادند که این طرح دولت را ملزم به تنظیم بازار کالاهای اساسی ازجمله گوشت،مرغ ،برنج و روغن خواهد کرد، و دولت موظف می‌شود ماهیانه مقادیری از کالاهای اساسی را به قیمت مناسب به دست مردم برساند. این مسئله باعث خواهد شد تا اقشاری کالاهای اساسی خود را باقیمت مناسب تهیه کنند. ضمن آنکه این طرح از مفاسد موجود در مصرف ارز ۴۲۰۰ تومانی جلوگیری خواهد کرد.
دیدگاه عده‌ای دیگر هم آن است که توزیع یارانه ۴۵ هزارتومانی بین خانوار‌ها چند سال است که در کشور اجراشده و تجربه آن نشان می‌دهد نه تنها تأثیری قابل توجه در رفاه و معیشت خانوار‌ها نداشته بلکه منجر به رشد تورم هم شده است و طرح کالابرگ نیز ممکن است به همین روند دچار شود . به این ترتیب گفته می‌شود توزیع کالابرگ برای حمایت معیشتی از مردم در شرایط کنونی راهکار چندان مناسبی نیست و به نظر می‌رسد آسیب‌های آن بیشتر از مزایای این طرح باشد. ازنقطه‌نظر این مخالفان یکی از مهم‌ترین پیامد‌های منفی آن ایجاد فساد است، زیرا معمولاً در طراحی ساختار‌های کوپنی همواره احتمال بروز فساد و فاصله گرفتن از هدف اصلی وجود دارد. همچنین ایجاد صف‌های طولانی برای خرید کالا و عرضه کالاهای بی‌کیفیت از دیگر دلایل مخالفت عنوان می‌شود .از سوی دیگر اگرچه این کالابرگ‌ها به‌صورت اعتبار خرید در نظر گرفته‌شده، اما ممکن است افراد با پرداخت مقداری کارمزد آن را به پول نقد تبدیل کنند و نقد شدن این اعتبار ، منجر به تورم می شود. و مهم‌ترین مسئله‌ای هم که وجود دارد منابع تأمین این طرح است که بحث های فراوانی را به وجود آورده است. امیر سیاح کارشناس ارشد و باسابقه مرکز پژوهش‌های مجلس با انتشار توییتی به این موضوع واکنش داده است. سیاح در صفحه شخصی خود نوشت: طرح حمایت معیشتی مثل دعوت مردم به شامی است که کسی نمی‌خواهد صورتحسابش را بپردازد. حمایت معیشتی از ضعفا کار لازمی است ولی با کدام پول؟  تنها منبع سالم این کار مالیات است اما مسئولان زیر بار آن نمی‌روند، بقیه منابع خالی‌اند میماند چاپ پول. منابع طرح فعلی باد هواست که با طوفان تورم درو خواهد شد.

*درصورت اجرای صحیح ، طرح قابل قبولی است

شهرام معینی استاد اقتصاد در رابطه با اجرای طرح کالابرگ به «وطن روز» می‌گوید : درصورتی‌که از همه جزئیات این طرح مطلع بودیم بهتر و با آگاهی بیشتری نسبت به آن نگاه می‌کردیم. وی می افزاید: درکل اگر کالابرگ مانند کوپن‌های سابق، اختصاص به کالاهایی خاص داشته باشد پیامد مطلوبی درپی نخواهد داشت، ولی در صورتی که نوع کالا و کیفیت آن البته در محدوده تعیین شده ای توسط افراد انتخاب شود مزیت خوبی نسبت به کوپن‌ها دارد.
وی توضیح می‌دهد: در آمریکا چنین طرحی در حال اجراست ولی مردم در نوع کالایی که خریداری می‌کنند تا میزان معینی حق انتخاب دارند و به همین دلیل این طرح در آن کشور موفق بوده است، اما در ایران با توجه به تجربه‌ای که از کوپن‌ها وجود دارد نگاه چندان مثبتی به کالابرگ‌ها نمی‌شود. زیرا اقلامی خاص، توسط کوپن‌ها به مردم اختصاص می‌یافت و ممکن بود همان کالا در آن زمان ، موردنیاز عده‌ای نبود و به کالایی دیگر نیاز داشتند ولی طرح طوری برنامه‌ریزی‌شده بود که انتخاب نوع کالا و کیفیت آن در اختیار افراد نبود که امیدواریم طرح کالابرگ به آن صورت نباشد . چه بسا اگر مردم حق گزینش داشته باشند طرح مناسبی برای شرایط فعلی خواهد بود. هرچند لازم است محدوده خاصی هم برای کالاها تعیین شود.
در ادامه این استاد دانشگاه در رابطه با تأمین بودجه کالابرگ‌ها بیان می‌کند: در شرایطی که دولت برای تأمین بودجه حقوق کارکنان خود ناچار به استقراض است قطعاً بودجه این کالابرگ‌ها هم از طریق استقراض تأمین می‌شود.
وی با اشاره به تورم زا بودن کالا برگ ها اظهار می‌کند: اگر درآمد دولت ،بیش از هزینه‌هایش بود از طریق این درآمد ، هزینه‌های کالابرگ هم پرداخت می‌شد ومشکلی چون تورم را به همراه نداشت .اما با توجه به نبود منابع کافی ، قطعاً موجب تورم خواهد شد.
معینی تصریح می‌کند: در این میان خانواده‌هایی از محل این کالابرگ‌ها ، قدرت خرید بیشتری پیدا خواهند کرد. ولی با توجه به نبود منبع درآمدی خاص برای پرداخت هزینه کالابرگ‌ها ، حتی اگر همه افراد هم مشمول این طرح شوند به دلیل رشد تورم ، جنبه استقراضی پیدا می کند این چنین که پول از جیب عده‌ای ثروتمند به جیب عده‌ای نیازمند می‌رود . که البته در این شرایط اقتصادی ،راهکاری قابل‌قبول است. شاید بتواند تا حدودی به تأمین نیازهای اولیه غذایی اقشاری از جامعه کمک کند.

استفاده از خبر با ذکر منبع بلامانع است

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری، تحلیلی وطن روز