شما اینجا هستید

فرهنگی » طراحی فرش با مدیریت تخصصی، توسعه پیدا ‌می‌کند

گروه فرهنگی- محمد عرفان رفیعی

نقشه بخش مهمی از هنر و صنعت فرش بافی و به تعبیری اساسی‌ترین بخش کار به شمار می رود که در کنار مسائل و عوامل مهمی که تشکیل دهنده اعتبار و ارزش فرش به حساب می‌آید، نشان دهنده اصالت و هویت ملی است.
هر قوم یا ملیتی دارای فرهنگ خاص خود هستند و با مطالعه و بررسی و پرداختن به آن می‌توان آن قوم را از دیگر اقوام دیگر تمیز داد، نقشه فرش نیز مانند یک کتاب، فرهنگ، اصالت ‌و ریشه آن قوم را به سادگی برای ما بیان کرده و روشن می‌سازد. هرگاه دریابیم که ریشه این نقوش نشات گرفته از کجا و در چه تاریخی است، در واقع به ریشه عمق این نقوش و عجین بودن آن با فرهنگ آن قوم پی می‌بریم.
بر این اساس خبرنگار «وطن روز» به سراغ یکی از هنرمندان طراح فرش رفته و با وی درباره فرش ایرانی و مشکلات آن در ادوار گذشته به گفت و گو پرداخته است.
ایران حدادگر متولد سال ۱۳۳۸ در اصفهان است. او که فعالیت خود را در زمینه طراحی، نقاشی فرش و نگار گری از دهه ۶۰ آغاز کرده، توانسته بار ها رتبه منتخب در طراحی فرش جشنواره های داخلی و خارجی کسب کند. وی سال ها است که به تدریس طراحی فرش در دانشگاه ها و مراکز خصوصی مشغول و همچنان در تلاش برای حفظ این میراث کهن است.
حدادگر درباره شرایط و اوضاع فعلی بازار فرش معتقد است: شرایط و اوضاع فرش و به خصوص طراحی فرش از جهات اقتصادی بستگی به صادرات این محصول و تقاضای آن دارد، که متاسفانه امروزه و با شرایط تحریمی کشور، این صنعت نیز دچار اختلالات و رکودهایی شده که امیدوارم با تدابیر دولت به زودی رفع شود.
حدادگر درباره وضعیت فعلی فرش و طراحی آن در شرایط کرونا گفت: در این ایام که با بیماری کرونا مواجه هستیم، طراحی فرش متاسفانه همانند دیگر مشاغل با شرایط مناسبی رو به رو نیست و اساتید این حوزه نیز در استراحت مطلق به سر می برند. اگرچه طی جلساتی که پیش از این در انجمن صنایع دستی برگزار شد، قرار بر این بود، از اساتید این حوزه به صورت آنلاین دعوت به عمل آید تا تجربیات خود را در اختیار هنرجویان و علاقه مندان به رشته طراحی فرش قرار دهند؛ اما این پروژه با موفقیت چندانی رو به رو نشد و تعداد محدودی از اساتید حاضر به برقراری کلاس های آنلاین شدند، چرا که اغلب به این شیوه از آموزش اعتقاد داشتند که آموزش باید به صورت حضوری انجام گیرد تا نظارت کافی بر آموزش هنرجو وجود داشته باشد.
وی در ادامه درباره پیوند تکنولوژی با طراحی فرش افزود: علم گامی به ضرر بشریت بر نمی دارد، انسان گاهی از علم در جهت منفی استفاده می کند، که هنر طراحی فرش نیز از این موضوع مستثنی نیست. از زمانی که طراحی های سنتی مثل لچک و ترنج و اسلیمی و ختایی و … از دوران صفویه آغاز شد و با مواد اولیه درجه یک و از همه مهمتر طراحی و رنگ آمیزی که بر گرفته از مواد طبیعی بود باعث شد تا فرش ایران که برگرفته از فرهنگ، جغرافیا و آداب و رسوم ایرانی بود شهرت جهانی بگیرد و فرش ایرانی از دل مردم به دیگر کشور ها راه پیدا کند. تا اینکه نرم افزار های طراحی پا به عرصه طراحی فرش گذاشتند و با وجود اعتراضات بسیاری از اساتید فن اما این تکنولوژی بود که حرف اول و آخر را می زد. اساتیدی که نسبت به این موضوع اعتراض داشتند در وهله اول موضوع را از جنبه اقتصادی بررسی می کردند که با وجود نرم افزارهای کامپیوتری تقریباً دست مزد ها سیر نزولی در پیش گرفته بود و در وهله دوم اینکه وجود نرم افزار باعث شده بود تا روند طراحی ها آسان تر صورت پذیرد و بیشتر طرح ها به صورت کپی باشد، که این موضوع باعث شد تا ناهماهنگی بین طرح و رنگ در فرش ها به وجود آید و به همین واسطه نارضایتی پیشکسوتان این رشته را نیز در پی داشت.
حدادگر در ادامه افزود: یکی از ضرر هایی که تولید کنندگان باعث آن شدند، خرید و بافت طرح های ارزان قیمت بود، بدون آن که توجهی به استاندارد های اولیه طراحی داشته باشند، که این مورد نیز بسیار ضربه مهلکی به بدنه طراحی فرش وارد کرد. اما به طور کلی باید بگویم که وجود نرم افزار های طراحی در این رشته در ابتدا به ضرر این رشته واقع شد اما با گذر زمان این موضوع در بین کارورزان به نوعی جا افتاد و از آن بیشتر برای رنگ بندی و نقطه گذاری استفاده کردند.
حدادگر در ادامه گفت: در نمایشگاه دموتکس آلمان، با آثار بسیاری مواجه شدم، اما مطلبی که بیش از همه ذهن من را مشغول کرد، کمبود طراحی های سنتی ایران بود که دلیل عمده آن تقلب‌هایی بود که در طول زمان نسبت به فرش های ایرانی روا شده و عموماً در طراحی ها، بافت، رنگ، ابریشم و …توسط کشور هایی مانند چین، هند، ژاپن و حتی افغانستان صورت گرفته بود؛ اما دلیل دیگر آن سلیقه عمومی بود، که در آن ایام بیشتر سلیقه خریداران به سمت طرح های مدرن سوق پیدا کرده بود تا طرح های سنتی مورد استفاده در ایران. اما من معتقدم که مدرن کار کردن یکی از اصول طراحی است و نباید ما در گذشته باقی بمانیم. باید با توجه به ظرف زمان و مکان به جلو برویم و تجارب گذشته را سر مشق قرار دهیم و اصالت فرش ایرانی را با توجه به ساختار اولیه آن اما با پیشرفت و به روزرسانی به رخ جهانیان بکشانیم.
حدادگر در خصوص ورود این رشته به مراکز دانشگاهی به خبرنگار «وطن روز» گفت: وقتی که من شروع به طراحی کردم متاسفانه طراحی فرش جزء دروس دانشگاهی به حساب نمی آمد، اما با گذشت زمان و در دهه ۷۰ خوشبختانه این مهم به وقوع پیوست و این رشته کهن نیز به دانشگاه راه پیدا کرد. اما متاسفانه به دلیل عدم معرفی این رشته توسط رسانه ها در طول زمان باعث شده بود که بسیاری از دانشجویان صرفاً به دلیل کسب مدرک به این رشته ورود کنند و به بدون هیچ علاقه و شناختی فارغ التحصیل شوند و وارد باز کار شوند. اما نکته اینجاست: آیا ما شغل به مقدار کافی برای این حجم از ورودی و خروجی دانشگاه ها در رشته طراحی فرش در نظر گرفته ایم؟
همین دلیل باعث شده که تعداد بالایی از دانشجویان فارغ التحصیل در رشته طراحی فرش به نوعی سرگردانی و بی کاری را تجربه کنند. کمااینکه این رشته نیز خروجی های موفقی هم نداشته و تا کنون استادی به نام مانند استاد کرباسیون، استاد ارژنگ و … توسط دانشگاه تربیت نشده‌اند.باز می گردیم به ابتدای پرسش شما که عرض کردم به دلیل عدم حمایت دولتی و همین‌طور به دلیل عدم حمایت فضای رسانه ای کشور در مورد معرفی این رشته، دانشجویان نه با علاقه و شناخت وارد می‌شوند و نه حتی با آینده شغلی مناسبی از دانشگاه فارغ التحصیل شوند. امیدوارم وزارت ارشاد نیز در این خصوص با همکاری وزارت علوم نهایت هم فکری را داشته باشند چرا که جایگاه فرش ایران در جهان مناسب چنین خروجی های ضعیفی نیست.
البته ناگفته نماند یکی از خصوصیات خوب دانشگاه در این رشته به کار گیری اساتید بزرگ بود. پس از مدتی که خروجی دانشگاه ها ضعیف بودند، تصمیم بر آن شد تا از اساتید فن که در دل بازار ها مشغول به فعالیت هستند بهره مند شوند، تا هم به صورت تجربی آموزه های خود را در اختیار دانشجویان قرار دهند و هم اینکه فرصتی فراهم شود تا دانشجو با محیط کار در بیرون از دانشگاه نیز آشنا شود که متاسفانه به دلیل ضعف زیر ساختی باعث شد که دانشجویان به طور عادی و مناسب نتوانند وارد بازار کار شوند و اکثراً سردرگم باقی ماندند.
حدادگر در انتها و در خصوص حمایت های دولتی تصریح کرد: خوشبختانه دولت در ادوار گذشته کم و بیش حمایت هایی از این هنر داشته، به ویژه که یکی از اقدامات مهم دولت تاسیس «مرکز ملی فرش ایران» بود و تمام زیر مجموعه صنعت فرش ایران زیر نظر این مرکز به فعالیت پرداختند. اما آن طور که باید و شاید حمایت صورت نگرفته چرا که هنر فرش ایران برای امروز و دیروز ایران نیست و قدمتی چند هزار ساله دارد و بیشتر از این ها باید مورد حمایت قرار گیرد، که امیدوارم با مدیریتی که تخصص کافی در این حوزه داشته باشد این مهم نیز برآورده شود.

 

استفاده از خبر با ذکر منبع بلامانع است

این مطلب بدون برچسب می باشد.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری، تحلیلی وطن روز