شما اینجا هستید

تحلیل خبری » یک جمله و هزار مکافات

گروه سیاسی «وطن روز»

«دعا کنید»؛ این عین عبارتی است که اسحق جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری در پاسخ به سوال خبرنگاران به زبان آورد. پرسشی که نه درباره بایدها و نبایدهای دینی مردم بود و نه اشاره ای به مذهب داشت. پرسش ساده بود؛ «قرار است از گرانی کالاها کاسته شود یا خیر؟» اما پاسخ ارائه شده نه در خور بود و نه چندان موجه و قابل پذیرش که اگر غیر از این بود، شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های ارتباط جمعی یکی پس از دیگری به انتقاد از اسحاق جهانگیری بر نمی‌خواستند.
ایران در یکی از سخت ترین روزهای خود چه به لحاظ اقتصادی به سر می‌برد. بحرانی که نقطه آغاز آن اعمال شدیدترین تحریم‌های اقتصادی تاریخ جهان از سوی ایالات متحده آمریکا و خروج یکجانبه این کشور از توافق هسته‌ای بود ولی به زعم کارشناسان و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، ناکارآمدی‌های داخلی نیز در تشدید آن بی تاثیر نبوده است. از این رو انتظار افکار عمومی حل و فصل هزار و یک معضل موجود از سوی مسئولان، از انتخابی گرفته تا انتصابی است.

*در مذمت پاسخ سربالا
آنچه می‌تواند تا حدودی اظهارات اسحاق جهانگیری را توجیه کرده و از بار انتقادات وارده به نهاد ریاست جمهوری بکاهد، بیان «دعا کنید» در فضایی غیر رسمی و بدون قصد مصاحبه با خبرنگاران است. با این حال بعید است چهره‌ای چون جهانگیری که از ابتدای پیروزی انقلاب  در پست‌های مدیریتی و اجرایی حضور داشته و سال‌ها تجربه مدیریت در کشور را دارد، نداند موضوع گرانی‌ها و ناامیدی مردم، مساله‌ای نیست که بتوان در مقابلش از روحیه طنازی استفاده کرد یا پاسخی چنین به پرسش خبرنگاران داد. خبرنگاران، نمایندگان افکار عمومی محسوب شده و سوالاتشان، سوالات قاطبه مردم است ولی با این حال قابل کتمان نیست که بخش قابل توجهی از مدیران چندان علاقه‌ای به گفت‌وگو با خبرنگاران نداشته و ترجیح می‌دهند با پاسخ‌هایی سربالا، اصطلاحا آنان را سنگ قلاب کنند.
اسحاق جهانگیری که در روزهای انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۶ به عنوان کاندیدای اصلاح‌طلبان و حامیان دولت وارد عرصه شد و مهر تایید شورای نگهبان بر کارنامه‌اش نشست، به خوبی در مقابل محمدباقر قالیباف و سید ابراهیم رئیسی ایستاده بود و به حمایت از اقدامات دولت یازدهم و نوع مواجه‌اش با اقتصاد و سیاست داخلی و خارجی می‌پرداخت و در نهایت نیز به نفع حسن روحانی از میدان رقابت خداحافظی کرد. محبوبیت جهانگیری در آن روزها امریست غیرقابل کتمان ولی هرچه زمان بیشتری گذشت، این محبوبیت کاهش یافت تا جهانگیری و دولت تدبیر و امید تجربه‌ای مشترک در ریزش پایگاه اجتماعی داشته باشند.

*«دعا» در ادبیات سیاسی ایران
با این حال نخستین بار نیست که کلیدواژه «دعا» برای حل مشکلات توسط یکی از مقامات دولتی استفاده می‌شود. اساسا در کشوری چون ایران که مردمانش با مسائل و اعتقادات مذهبی رشد یافته و دیدگاه‌های سیاسی خود را نیز بر همین اساس استوار کرده‌اند، نمی‌توان مسئولان را بابت استفاده از کلیدواژه‌های دینی محکوم کرد. در مشهورترین نمونه، رهبری فرزانه انقلاب، چندی پیش در بیاناتی در جریان جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا که به صورت حضوری در حسینه «امام خمینی (ره)» برگزار شد، با تاکید بر «جلب نظر و لطف الهی با دعا»، مردم را به «دعا» و «توسل» تشویق کردند که با استقبال افکار عمومی همراه بود.
چرایی واکنش‌های متفاوت افکار عمومی به بیانات رهبری و گفته‌های جهانگیری شاید در زمان بیان و مسئولیت هر دو فرد گره خورده باشد. تاکید و اشاره رهبر انقلاب به دعا نه در پاسخ به پرسش خبرنگاران آن هم درباره گرانی کالاها بلکه به هنگام اشاره به بلایی چون ویروس کروناست. ضمن اینکه ایشان از دیدگاه قانون مقام اجرایی نداشته و در کنار مسئولیت سیاسی‌شان، چهره‌ای مذهبی نیز شناخته می‌شوند از این رو دعوت‌شان به دعا نه موضوعی دور از انتظار است و نه خلاف عرف و نقطه مقابل اظهارات اسحاق جهانگیری است.

*اول کار بعد دعا
در همین راستا و برای روشن‌تر شدن چند و چون اظهارات معاون اول رئیس‌جمهوری «وطن روز» به گفت‌وگو با یکی از کارشناسان مسائل سیاست داخل ایران پرداخته است. «سیدهادی سیدافقهی» با اشاره به اظهارات معاون اول رئیس‌جمهور مبنی بر اینکه مردم برای کاهش قیمت‌ها دعا کنند، گفت: «با توجه به این اظهارات، تنها چند سوال ساده از آقای جهانگیری دارم. حدود ۸ سال بودجه، اختیارات و تمام امکانات اجرایی کشور در دستان شما وجود داشته و دارد، اگر گلایه یا ایرادی نیز مطرح باشد باید از شما درباره آن پرسش شود. چرا اوضاع اقتصادی مملکتی سرشار از طلا، نفت و نیروی انسانی فاخر، دانشمند و خلاق، چنین شده است و مردم با سختی هایی از این دست مواجه شده‌اند؟»


او ادامه داد: «در سال ۹۲ آقای روحانی گفتند که «والله العلی العظیم اگر مشکلات کشور راه حل نداشت، من کاندیدا نمی‌شدم» یا مجددا اعلام کرد که «طی ۱۰۰ روز مشکلات کشور را حل خواهم کرد» اما در ادامه خلاف این موضوع را شاهد بودیم. نقش آقای جهانگیری در مناظرات انتخاباتی دور دوم را هم می‌توان اینگونه توصیف کرد. ملت ایران هنوز صدای او را در گوش‌شان دارند که می‌گفت، «مردم یادتان هست شیر خشک گیر نمی‌آمد» یا یادتان هست «چطور دلار به صورت لحظه‌ای بالا می‌رفت؟ ما الان ماشین اقتصاد را راه‌اندازی کردیم» ولی رفته رفته خلاف واقع بودن این اظهارات بیش از پیش عیان شد.»
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از گفته‌هایش با بیان اینکه «هرچه ناتوانی اقتصادی دولت در مقابله با بحران‌ها بیشتر شد، به سمت وعده‌ها و آمار خلاف واقع از جمله آمار اشتباه درباره تورم، بیکاری و … روی آوردند»، گفت: «آقای جهانگیری و دوستانش باید به ناکارآمدی‌شان اعتراف کنند اما او دم از دعا می‌زند. شاید جهانگیری از منظر طنز این موضوع را مطرح کرده یا آنکه با رسیدن دولت به بن‌بست، قصد دارد با استفاده از این جمله به دنبال راه فرار باشد تا مردم به عدم ظرفیت و توانایی‌شان پی نبرند.»
سیدافقهی با بیان این‌که «دعا تنها باعث حل مسائل نمی‌شود»، تصریح کرد: «اگر کسی خارج از کشور این جمله را بشنود که معاون اول ریاست جمهوری ایران برای حل مشکلات گفته که دعا کنید، چه برداشتی از ایران خواهد کرد؟ اگر این جمله را فردی از جناح مخالف آقای جهانگیری گفته بود، چه جنجالی بپا می‌کردند.»
او در بخش پایانی گفته‌هایش، تاثیر دعا را به کار و داشتن برنامه منوط کرد و گفت که «مسائل تنها با دعا حل نمی‌شود. آقای جهانگیری، شما نخست کارها و وظایفتان را انجام بدهید، بعد دعا کنید، نه آنکه اصرار بر اشتباهات خود داشته باشید. بنابراین باید دعا کنیم تا خداوند متعال از سرتقصیرات شما بگذرد.»

استفاده از خبر با ذکر منبع بلامانع است

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

پایگاه خبری، تحلیلی وطن روز